Que deserto da Mongólia tem dunas e montanhas? O Gobi
O deserto que na Mongólia reúne grandes dunas de areia e cadeias montanhosas é o deserto de Gobi. Este vasto deserto frio, que se estende pelo sul da Mongólia e pelo norte da China, não corresponde à imagem habitual de um mar de areia uniforme: é sobretudo um território de planícies de gravilha, vales secos, estepes áridas e relevos rochosos. As dunas, embora célebres, ocupam apenas uma pequena fração da sua superfície. O melhor exemplo desta combinação de areia e montanha encontra-se no Parque Nacional de Gobi Gurvansaikhan, no sul do país, onde as dunas de Khongoryn Els avançam até ao sopé de montanhas elevadas.
O Gobi: um deserto de muitas paisagens
A palavra gobi significa, em mongol, algo próximo de "planície semidesértica" ou "lugar sem água", e é por isso que se fala simplesmente do "Gobi". Trata-se de um dos maiores desertos do mundo e do maior da Ásia, classificado como deserto frio devido à sua latitude e altitude: os Invernos são rigorosos, com temperaturas muito abaixo de zero, e os Verões quentes e secos. Esta amplitude térmica acentuada distingue-o de desertos quentes como o Sara.
Ao contrário do que se imagina, a maior parte do Gobi não é coberta por dunas. Predominam as superfícies de cascalho compactado, as bacias salgadas, os afloramentos rochosos e as montanhas. São precisamente esses relevos que dão ao deserto mongol o seu carácter singular e que o tornam um dos destinos naturais mais procurados do país.
Khongoryn Els: as dunas que "cantam"
As dunas mais famosas do Gobi mongol são as de Khongoryn Els, também conhecidas por Duut Mankhan, ou seja, as "dunas que cantam". O nome deve-se ao som grave e vibrante que a areia produz quando é movida pelo vento ou quando desliza pelas encostas em pequenos deslizamentos. Uma equipa de investigadores franceses associou este fenómeno a uma fina camada à superfície dos grãos, que faz a areia ressoar.
A dimensão deste campo de dunas é impressionante. Estende-se por cerca de 100 quilómetros de comprimento e até 12 quilómetros de largura, cobrindo uma área superior a 900 quilómetros quadrados. As cristas mais altas podem ultrapassar os 80 metros, atingindo nos pontos culminantes cerca de 300 metros de altura, o que faz de Khongoryn Els um dos maiores e mais espetaculares conjuntos de dunas da Mongólia. Subir até ao topo, com a areia a ceder a cada passo, é uma das experiências mais recordadas por quem visita o deserto.
Onde a areia encontra a montanha
O que torna esta paisagem tão particular é o contraste direto entre a areia e a rocha. As dunas de Khongoryn Els avançam até ao sopé das montanhas do Altai gobiano, criando um cenário em que o ocre dourado da areia se ergue contra encostas escarpadas. Esta justaposição responde de forma clara à pergunta sobre qual deserto da Mongólia possui simultaneamente dunas e montanhas: é no Gobi, e em particular nesta região, que ambos os elementos coexistem lado a lado.
As montanhas que dão nome ao parque são as Gurvan Saikhan, expressão que significa "as Três Belezas", em referência a três subcadeias designadas Beleza Oriental, Central e Ocidental. Estes relevos rugosos representam cerca de metade do território do parque e contrastam com as planícies e as dunas que se estendem a seus pés.
O Parque Nacional de Gobi Gurvansaikhan
A área protegida que abrange estas dunas e montanhas é o Parque Nacional de Gobi Gurvansaikhan, o maior parque nacional da Mongólia, com perto de 27 000 quilómetros quadrados. Estende-se por cerca de 380 quilómetros de oriente a ocidente e 80 quilómetros de norte a sul, situando-se na orla setentrional do deserto de Gobi. A localidade de Dalanzadgad funciona como principal porta de entrada, ficando as dunas de Khongoryn Els a cerca de 180 quilómetros de distância.
Dentro dos seus limites coexiste uma notável diversidade de ambientes: vales secos, oásis, dunas, planícies de gravilha, montanhas escarpadas, zonas húmidas salgadas e nascentes. Um dos pontos mais visitados é Yolyn Am, um desfiladeiro estreito e profundo no coração das montanhas onde o gelo persiste durante grande parte do ano, um contraste surpreendente em pleno deserto.
Vida selvagem do deserto
Apesar da aparente aridez, o parque alberga mais de 50 espécies de mamíferos. Entre as mais emblemáticas e ameaçadas contam-se o leopardo-das-neves, o raríssimo urso de Gobi (conhecido localmente por mazaalai), o camelo-bactriano selvagem, o íbex, o argali e várias espécies de gazelas, além de lobos, raposas e numerosas aves. Esta riqueza faz da região um ponto de grande interesse para a conservação da natureza na Ásia Central.
Perguntas frequentes
Qual é o deserto da Mongólia com dunas e montanhas?
É o deserto de Gobi, em particular a área do Parque Nacional de Gobi Gurvansaikhan, onde as dunas de Khongoryn Els se estendem até ao sopé das montanhas do Altai gobiano e das montanhas Gurvan Saikhan.
O que são as dunas de Khongoryn Els?
São as dunas mais famosas do Gobi mongol, com cerca de 100 km de comprimento e cristas que chegam aos 300 metros. São apelidadas de "dunas que cantam" pelo som grave que a areia produz ao deslizar.
O Gobi é todo coberto de areia?
Não. A maior parte do Gobi é formada por planícies de cascalho, vales secos, bacias salgadas e montanhas rochosas. As dunas de areia, embora célebres, ocupam apenas uma pequena parte do deserto.
Por que se chama deserto frio?
Devido à sua latitude e altitude, o Gobi tem Invernos muito rigorosos, com temperaturas bastante abaixo de zero, e Verões quentes. Esta forte amplitude térmica distingue-o dos desertos quentes.